Bamboekoorts in Suriname

Bamboekoorts-Suriname-DDiDIn maart ging de Zaanse ontwerper Pieter Brand naar Suriname. Zijn opdracht was om voor de lokale stichting Caribamboo als ontwerper-trainer lokale producenten te helpen ontwerpen met bamboe. Bamboe is een product dat iedere Surinamer wel kent, maar dat helaas eerder als plaag wordt gezien dan als duurzame grondstof. In het hart van het Surinaamse oerwoud zag Pieter het begin van de opkomende bamboekoorts.

Suriname is voor meer dan 90% bedekt met bos. Maar er verdwijnt veel bos om plaats te maken voor mijnbouw. Activiteiten bij o.a. bauxietwinning en goudwinning hebben veel schade aangericht aan het Amazone regenwoud. Veel illegale goudzoekers laten een giftig kwikspoor achter, dat wordt gebruikt om het ruwe goud uit de grond te halen. Het meest schadelijke effect van de goudwinning is de grote hoeveelheid kwik die in het proces wordt gebruikt. Kwik is een van de giftigste stoffen die er bestaat. Deze zeer giftige stof komt terecht in de rivieren en daarmee in de voedselketen met alle gevolgen van dien.
Duurzaam bosbeheer vindt slechts in kleine gebieden plaats en er verdwijnt veel bos door legale en illegale houtkap. Hier komt bamboe om de hoek kijken.

Reuzenbamboe

Bamboe is de snelst groeiende plant ter wereld. Door de hoge groeisnelheid absorbeert de bamboeplant een grote hoeveelheid CO2 tijdens de groei. Een bamboeplantage zet 30% meer CO2 om in zuurstof dan bos.
Bossen zijn plaatsen met een heel rijke biodiversiteit en het is duidelijk dat bamboeplantages niet dezelfde rol kunnen vervullen. En daar waar bamboe wordt aangeplant op landbouwgrond is er sprake van concurrentie met voedselproductie.

Met de enorme groeisnelheid van de reuzenbamboesoort Moso, vormt het een zeer geschikt CO2 neutraal alternatief voor tropisch hardhout. Bamboe in Suriname groeit overal in het wild en er zijn nog geen plantages. Men staat nog aan het begin terwijl het hard nodig is vanwege het verdwijnen van oerbos en alternatief voor hard hout. Inmiddels is stichting Caribamboo bezig met de aanplant van bamboe.

Landbewerkers en schoolverlaters

Stichting Caribamboo werkt samen met communities in verschillende districten, zoals Para, Wanica en Brokopondo, aan het vergroten van kennis en draagvlak over bamboe. De stichting benaderde DDiD voor het vinden van een ontwerper-trainer. De opdracht stond in het teken van kennisoverdracht over bamboe en wat je er nu allemaal mee kan doen. Bedoeld voor startende ondernemers die een eigen bedrijf willen beginnen in bamboe. Ook was het doel dat de deelnemers hun producten op een beurs kunnen laten zien. DDiD selecteerde Pieter Brand voor deze opdracht.

Pieter stond voor de taak om 2 groepen te trainen. Een van de groepen was van de stichting Peperpot Natuur Bos. Peperpot is de naam van een voormalige koffieplantage en een plaats in het district Commewijne in Suriname. Peperpot ligt op de rechteroever van de rivier Suriname. Het is een van de oudste plantages uit de Surinaamse geschieden en is gestart tweede helft 17e eeuw. De stichting Peperpot organiseert natuur- en educatieve tochten, ook voor toeristen, door de plantage. Er groeit veel bamboe. Op de plantage komt een arts & craft winkel.

Bamboekoorts Suriname Louche Chair Bakra Pieter Brand

Bamboe Bakra Lounge Chair

De Domburggroep bestond uit deelnemers van de regio’s Wanica, Para en Paramaribo. De deelnemers waren mensen met een verschillende achtergrond en met verschillende drijfveren. De jongste deelnemer was 17 en de oudste was 68 jaar. Een timmerman, herintredende metaalbewerkers en mensen uit de informele sector die willen bijverdienen of een eigen bedrijf willen opzetten. Zelfs een vervroegde schoolverlater deed mee.

Pieter: ‘In deze opdracht is flexibiliteit het belangrijkste en dat dingen ineens anders kunnen gaan lopen. Mijn insteek was om bij iedere groep veel ruimte te geven en de groepen eerst zelf te laten tekenen. Om ze eenvoudige producten te laten ontwikkelen.‘

Beha van bamboe

Pieter: ‘Bij één groep raakte iedereen gepassioneerd door de beha van bamboe. Daar zijn toen flink de handen uit de mouwen gegaan. We zijn meteen bamboe gaan koken en verhitten om het buigzaam te maken. Diverse producten zijn ontwikkeld zoals lampen, badkamer- en keukenaccessoires, meubels en sieraden.‘

Doel was ook om de ontwikkelde producten te laten zien op de Milieu Projecten beurs, georganiseerd door het Global Environmental Fund programma van UNDP als onderdeel van de Made in Suriname beurs 2015. De beurs werd bezocht door ruim 12.000 bezoekers. Er was veel belangstelling op de beurs voor het verhaal achter bamboe. En er zijn verrassende producten uit voortgekomen waarvan men niet dacht dat het mogelijk was met bamboe. Er zijn orders geschreven voor diverse interieurproducten en bamboebedden. Ook als constructiemateriaal in de bouw was er veel belangstelling vanuit aannemers, architecten en ingenieurs.

Nieuwe toepassingen

Sieglien Spier, voorzitter van Stichting Caribamboo: ‘We kunnen natuurlijk niet meteen de stap naar de sky maken. Er is follow-up nodig voor de trainingen. De groepen houden contact met elkaar. Het is een netwerk geworden. Wij helpen ze met hun volgende stappen in hun ondernemerschap. Als groep zien ze elkaar gelukkig niet als concurrenten.‘
Er zijn in elk geval kansen genoeg. Zo ging Pieter mee op gesprek naar Parbo Bier en stelde voor om een bamboe bierhouder te ontwikkelen om de Parbo bierfles koel te houden. Een simpel product met een mooi start volume van 5000 stuks.

Hoteleigenaren beginnen al te vragen of ze bij ons bamboe kunnen halen, nu importeren ze hun interieurproducten nog.

Bamboe-Bakra Dinner Chair Pieter Brand DDiDBamboe Bakra Dinner Chair

Het streven is om te werken aan huizenbouw met bamboe. We willen een modelwoning van bamboe hebben. Als eerste willen we ons gaan richten op de Surinaamse markt. Export vraagt zo veel meer aan kennis. We worden overspoeld door producten uit China en dat hoeft eigenlijk niet. Producenten willen zeker gaan werken aan duurdere en onderscheidende producten en weten ook dat de investeringen hoger zijn.

We zullen na moeten denken waar bamboe wordt aangeplant en dat er op landbouwgrond geen sprake is van concurrentie met voedselproductie.
Transport van bamboe is zeer inefficiënt en na oogst is bamboe gevoelig voor bederf. Dit vermindert de inzetbaarheid voor bulktoepassingen zoals papier.’

Bamboe als groene dijk

Het is in elk geval van belang om in Suriname te gaan investeren in bamboeplantages en technologie.Voor gebruik als pulp of biomassa kan de bamboeplant al na 1 tot 2 jaar gekapt worden. Na 4 tot 5 jaar is bamboe voldoende gehard om geoogst te worden terwijl dat bij tropisch hardhout vaak zelfs meer dan 50 jaar is!

Vooral in de kuststrook is mangrove- dat nauwelijks meer aanwezig is- zeer belangrijk in de strijd tegen de zeespiegelstijging ten gevolge van de wereldwijde uitstoot van CO2. Suriname zou bij een meter zeespiegelstijging (deze eeuw binnen 80 jaar) zeker honderd meter land verliezen door erosie. Volgens studie zullen onder andere landbouwgebieden en toeristische trekpleisters als stranden en hotels verdwijnen en dat gaat leiden tot een miljardenverlies voor een laaggelegen land als Suriname. Daar liggen kansen voor bamboe als middel tegen erosie.

Voor meer info
Stichting Caribamboo
Pieter Brand – Brand Design  contact collectie bamboe Bakra Chairs

Pieter Brand
…………………………………………………………………………………………..
Pieter Brand een Zaankanter, 52 jaar. Met een achtergrond in Industriële Vormgeving Eindhoven (tegenwoordige DAE) en Weg en Waterbouw-
/Bouwkunde startte hij vrij snel zijn eigen bureau in concept & design.
Sinds 1991 ontwerpt hij producten; meubels, lampen, interieurs en decors (o.a. voor film) en ontwerpt woningen en kantoorinrichtingen. Hij heeft voor vele verschillende opdrachtgevers gewerkt o.a. Bavaria, Melkunie, Kitkat, Centerparc, Joop van den Ende etc. Pieter heeft in het verleden set design gedaan voor films als ‘de Ontdekking van de Hemel ’.

Stichting Caribamboo
…………………………………………………………………………………………..
Stichting Caribamboo werkt samen met communities in verschillende districten en in het binnenland aan het vergroten van kennis en draagvlak over bamboe en het verzorgen van trainingen voor mensen die met bamboe willen werken. Met als doel om inkomsten te genereren voor deze lokale gemeenschappen. Hierdoor draagt Caribamboo bij aan het beschermen van het tropisch regenwoud in Suriname, het promoten van bamboe als alternatief voor hard hout en het vergroten van inkomsten van lokale communities.